Правдико

За слободата на изразување и слободата на медиумите

За слободата на изразување и слободата на медиумите

Слободата на мислење и изразување – вклучително и „слободата да се добијат и да се пренесуваат информации и идеи преку кој било медиум и ...

Прочитај повеќе...

Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправа во Македонија, Србија и Хрватска

Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправа во Македонија, Србија и Хрватска

Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправаво Македонија особено во Град Скопје Во општината можат да се основаат облици на месна самоуправа и ...

Прочитај повеќе...

Одговорност за штета предизвикана врз животната средина

Одговорност за штета предизвикана врз животната средина

Целта на одговорноста за штета предизвикана врз животната средина, заснована на принципот “загадувачот плаќа”, е превенција и ремедијација на целокупната штета предизвикана ...

Прочитај повеќе...

Земјите во кои истополовите бракови се легални

Земјите во кои истополовите бракови се легални

Во светот моментално истополовиот брак е легален во 17 земји: Холандија, Белгија, Шпанија, Канада, Јужноафриканска република, Норвешка, Шведска, Португалија, Исланд, Аргентина, Данска, ...

Прочитај повеќе...

Венецијанската комисија ќе се изјасни за уставните измени на 9 септември

Венецијанската комисија ќе се изјасни за уставните измени на 9 септември

Министерството за правда се` уште нема добиено мислење од Венецијанската комисија за уставните измени. Нивниот став, како што изјави вчера на прес-конференција министерот ...

Прочитај повеќе...

УСТАВНАТА ЖАЛБА како дел од уставните измени

УСТАВНАТА ЖАЛБА како дел од уставните измени

Во Република Македонија не постои институтот уставна жалба. Имено, во надлежностите на Уставниот суд на Република Македонија, меѓу другите, се утврдени и оние кои ...

Прочитај повеќе...

Затворските услови de jure и de fаcto во Македонија и Словенија низ призмата на меѓународните стандарди за постапување со затвореници

Затворските услови de jure и de fаcto во Македонија и Словенија низ призмата на меѓународните стандарди за постапување со затвореници

Со афирмацијата на концептот за почитување на човековите права и почитувањето на достоинството на личноста на човекот, вклучително и на затворениците, уште ...

Прочитај повеќе...

За слободата на изразување и слободата на медиумите

За слободата на изразување и слободата на медиумите

1
Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправа во Македонија, Србија и Хрватска

Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправа во Македонија, Србија и Хрватска

2
Одговорност за штета предизвикана врз животната средина

Одговорност за штета предизвикана врз животната средина

3
Земјите во кои истополовите бракови се легални

Земјите во кои истополовите бракови се легални

4
Венецијанската комисија ќе се изјасни за уставните измени на 9 септември

Венецијанската комисија ќе се изјасни за уставните измени на 9 септември

5
УСТАВНАТА ЖАЛБА како дел од уставните измени

УСТАВНАТА ЖАЛБА како дел од уставните измени

6
Затворските услови de jure и de fаcto во Македонија и Словенија низ призмата на меѓународните стандарди за постапување со затвореници

Затворските услови de jure и de fаcto во Македонија и Словенија низ призмата на меѓународните

7

Правдико Магазин

Freedom-of-press

За слободата на изразување и слободата на медиумите

Слободата на мислење и изразување – вклучително и „слободата да се добијат и да се пренесуваат информации и идеи преку кој било медиум и без оглед на границите“ (член 19 одУниверзалната декларација за човекови права од 1948 година) – е едно од основните граѓански и политички права, коешто е утврдено во сите соодветни инструменти на човекови права. Оваа слобода ги влече своите корени од борбата за лични слободи во 18-тиот и 19-тиот век, кога беше вградена во американскиот и европските устави.

Freedom-of-press

Британскиот филозоф Џон Стјуарт Мил ја нарече слободата на печатот „една од гаранциите против корумпираната и тиранската влада“ („За слободата“. 1859 година) Таа исто така претставува и конститутивно право за еден демократски систем во кој што секој, а не само граѓаните на една држава, има човеково право да каже што мисли и да ја критикува владата. Во јануари 1941 година, претседателот Рузвелт ја најави слободата на говорот и изразувањето како една од четирите слободи,  врз коишто треба да се темелиидниот светски поредок по завршувањето на Втората светска војна. Пристапот до и слободниот проток на информации преку границите е важен елемент на едно отворено и плуралистичко општество.

„Ослободувањето од страв“ исто така ја вклучува слободата на изразување на мислењата и слободата на медиумите.  Бидејќи концептот на човекова безбедност исто така се заснова врз правото на поединецот да бара и добива информации и идеи од кој било вид, вклучувајќи ги и оние коишто се критички за владејачките сили, заплашувањето на новинари и контролата врз медиумите претставуваат големи закани за човековата безбедност.

Стари и нови предизвици

Слободата на информираност, изразување и слободата намедиумите се докажаа како особено значајни во текот на Студената војна, кога луѓето во социјалистичките земји на Источна Европа немаа пристап до странски или независни весници или списанија. Подоцна, владата на Кина се обиде да ја ограничи употребата на сателитски приемници, со цел да ги спречи своите луѓе да ги следат западните телевизиски канали и денес, одредени земји го ограничуваат пристапот до интернет за да ги спречат нивните граѓани да добијат пристап до одредени интернет страници за коишто сметаат дека се непожелни од политички или верски аспект.

Медиумите можат да имаат двојна улога: како корисници и како прекршители на слободата на изразување. Нивната улога може да се состои од информирање во врска со глобалните проблеми, јакнење на глобалната солидарност, но исто така можат да бидат и инструмент на пропаганда на државата или на определени економски и други интереси. Според Комисијата на УНЕСКО за култура и развој, современите комуникациски технологии ја направија потешка контролата врз протокот на информации, при тоа создавајќи нови можности но исто така и нови закани, особено ако медиумите станат цел на напад или на политичка контрола. Разновидноста и квалитетот на програмите може да се намали како резултат на комерцијализацијата, која што секогаш е желна да придобие сё поширока публика или да се натпреварува за поголем број читатели и гледачи, концентрирајќи се на секс и криминални приказни.

freedom-expressionСлободата на изразување е рамковно право кое што содржи неколку елементи, вклучувајќи ја слободата на информирање и слободата на печатот, и општо слободата на медиумите. Таа се темели врз слободата на мислење и е неразделно поврзана со неа. Нејзините појавни облици се движат од индивидуалното
изразување на мислења до институционалната слобода на медиумите. Слободата на мислење е апсолутно граѓанско право, додека слободата на изразување е политичко право коешто може да биде предмет на одредени ограничувања.

Слободата на изразување е двојно право, во смисла на слобода на пренесување, односно изразување мислења и идеи од секаков вид, и слобода на барање и примање информации, при што и двете слободи се изразуваат во каква било форма – усна, писмена или печатена форма, во уметничка форма, или преку каков било друг медиум, вклучително и новите технологии. Не смеат да се користат граници заради мешање во ова право. Следствено на тоа, слободата на изразување исто така би била и составен дел од предложеното „право на комуникација“. Меѓутоа,  една нацрт верзија на декларацијата за ова право, приватно изработена, до сега не наиде на поддршка од државите.

Главни елементи на слободата на изразување:

• слобода да се застапува одредени мислења без мешање (слобода на мислење);

• слобода да се бараат, да се примаат и да се пренесуваат информации и идеи (слобода на говор, слобода на информирање);

• во усна, писмена, печатена или уметничка форма;

• преку кој било медиум (слобода на медиуми);

• без огледна границите (слобода на меѓународна комуникација).

censorship1Постои и закана од цензура, којашто може да се појави во облик на државна цензура или цензура по пат на економски или други средства. Цензурата значи дека написите можат да се објавуваат само по нивното претходно одобрување од страна на определена власт, што беше практика во повеќето социјалистички  земји во Источна Европа пред крајот на студената војна во 1989 година. Ова исто така може да значи дека економските интереси го спречуваат објавувањето на одредени мислења, на пример доколку воената индустрија спречува објавување на написи со критички став кон војната. Денес постојат разновидни облици на политичка контрола врз јавните и приватните медиуми ширум светот. Од професионалните кодекси се очекува да ја штитат независноста на новинарите, но исто така да осигурат професионализам во нивната работа.

Цензурата исто така може да настане преку само-цензура, кога новинарот или директорот на медиумот веќе ги зеле предвид политичките или други интереси. На крајот, одлуката во врска со тоа што е вредно како вест и „погодно за печатење“ може да ги исклучи информациите коишто не се сметаат за умесни, коишто се сметаат за малцински ставови или она што не се продава добро. Честопати се спорни одлуките во врска со тоа што ќе се објави и како. Ориентација за тоа можат да дадат кодексите на добро однесување. Инаку, целта на медиумскиот плурализам се состои во осигурување дека можат да се прочитаат, слушнат и видат различни мислења.

Легитимни ограничувања на правото

Не може да постои слобода без одговорност, затоа што неограничените слободи можат да доведат до прекршување на други човекови права, како што е правото на приватност. Меѓутоа, ограничувањата мора да бидат оправдани од страна на владата со легитимни причини, коишто можат да се подложат на анализа од страна на јавното мнение, и како крајна инстанца од страна на правосудните институции.  Според член 29 одУниверзалната декларација
за човекови права, користењето на правата и слободитена сите епредмет на ограничувања,  коишто се пропишани со закон, особено „со цел да се обезбеди должно признание и почит за правата и слободите на другите…“. Во член 19(3) од МПГПП се потсетува дека на броените права носат посебни должности и одговорности. Ова покажува дека слободата на изразување и на медиумите е многу чувствително право со коешто треба да се постапува со соодветно внимание.

Должностите и одговорностите не се посочени во пактот, туку обично се наоѓаат во кодексите на професионална етика или во законодавство на државите, коишто, сепак, не смеат да ја нарушат содржината на човековото право. Типичните должности и одговорности се однесуваат на должноста за објективно
информирање, а посебно на обврската за веродостојно известување и, во најмала рака,  допуштање на различни мислења, итн.  Некои одговорности коинцидираат со причините за ограничувања на слободата на изразувањето, но не постојат легитимни ограничувања за слободата на мислење.

Според член 19(3) од МПГПП, можни се три вида ограничувања, под услов истите да се наметнати со закон и да се сметаат за неопходни:

• „… заради почитување на правата и угледот на другите;  или

• за заштита на националната безбедност или на јавниот ред; или

• за заштита на здравјето на луѓето или моралот.“

Според правилата на правното толкување, ограничувањата на правата треба рестриктивно да се толкуваат. Основното право не треба да биде нарушено, а ограничувањето не смее да биде поголемо отколку што е неопходно за да се заштитат правата на другите и основните јавни добра коишто беа споменати.
Во член 10 од Европската конвенција за човекови права, списокот на можни ограничувања е уште подолг, иако, попрецизен. Во него се предвидува дека остварувањето на слободата на изразување може да биде предмет на „… услови, ограничувања или казни пропишани со закон и неопходни во едно демократско општество“. Таквите ограничувања можат да се оправдаат со:

• „…интересите на националната безбедност, територијалниот интегритет или јавната безбедност,

• за спречување немири или извршување кривично дело, за заштита на здравјето или моралот,

• за заштита на угледот или правата на другите,

• за спречување на откривање доверливи информации, или

• за одржување на авторитетот и непристрасноста на правосудството.“

Ниту едно друго право нема толку долг список причини за исклучоците. Сепак, треба да се исполнат два главни предуслови за ограничувањето на правото да биде легитимно.

Така, исклучокот треба да биде:

• пропишан со закон и
• неопходен во едно демократско општество.

Да биде „пропишано со закон“ значи дека ограничувањето мора да биде предвидено во акт усвоен од парламентот, а не во извршна наредба од владата. Од особено значење е квалификацијата: „…неопходен/о за едно демократско општество“. Ова ја поврзува слободата на изразувањето и на медиумите
со концептот за отворено и плуралистичко општество коешто е управувано со демократски средства. Европскиот суд за човекови права емногу строг во поглед на овие барања, што може да се видиво таканаречениот случај Лингенс. Во 1986 година, Европскиот суд за човекови права одлучи дека политичарот мора да прифати поголема критика од еден обичен граѓанин, и не може да го замолчи новинарот во име на потребата да го заштити сопствениот углед.

Согласно на тоа, законите заклевета, со коишто се дозволува кривично гонење на новинарите коишто ги критикуваат лицата кои вршат јавни функции, мора да бидат избалансирани со слободата на печатот. При тоа, секогаш треба да се има предвид принципот на пропорционалност.

Извадок од Прирачник за едукација од областа на човековите права/etc-graz.at

–ПРАВДИКО–

buc-500

Апелациониот суд пресуди: 2 години затвор за Бучковски и Стамболиски

Апелацискиот суд им изрече затворски казни на поранешниот премиер Владо Бучковски и на ексначалникот на Генералштабот на АРМ, Методи Стамболиски, поради случајот со набавките на тенковски делови.


Organisation-e1354389069233

Месна самоуправа и заштита на локалната самоуправа во Македонија, Србија и Хрватска

Во општината можат да се основаат облици на месна самоуправа и тоа: во градовите – урбани заедници; а во другите населени места – месни заедници.


samesexcouples

Земјите во кои истополовите бракови се легални

Во светот моментално истополовиот брак е легален во 17 земји: Холандија, Белгија, Шпанија, Канада, Јужноафриканска република, Норвешка, Шведска, Португалија, Исланд, Аргентина, Данска, Франција, Бразил, Уругвај, Нов Зеланд, Велика Британија и Луксембург.


50DC63527246BF4A91C43715179DE44E

Венецијанската комисија ќе се изјасни за уставните измени на 9 септември

асега нема мислење од Венецијанската комисија во однос на уставните измени. За тоа ќе бидеме информирани на 9-ти септември кога претседателот и членовите на Венецијанската комисија ќе дојдат во Македонија


Decorative Scales of Justice in the Courtroom

УСТАВНАТА ЖАЛБА како дел од уставните измени

Овој институт го имаат воведено повеќе држави, а неговата цел е да се зајакне заштитата на човековите права и слободи дефинирани во Уставот.


zionism

Ционизам

Кој прв почна? Многу често поставувано прашање кое треба да ни донесе многу одговори, но и погрешни согледувања и насоки, преку кои би можеле да добиеме погрешни заклучоци.


barroso_2246984b

ЕУ е подготвена за силни и јасни мерки против Русија

Претседателот на Европската комисија, Жозе Мануел Баросо изјави дека ЕУ е подготвена да преземе многу силни и јасни мерки против Русија во текот на украинската криза.


loring-amnesty-international-logo

Србија и Косово да спроведат истрага за исчезнатите лица

Организацијата за заштита на човековите права Амнести интернешнл притоа побара од некои земји, меѓу нив и Косово и Србија, да сторат повеќе за овој проблем.


Партнери на Правдико